Co to jest retinol i skąd się bierze w kosmetykach?
Retinol to pochodna witaminy A, którą producenci dodają do kremów i serum przeciwzmarszczkowych oraz do kosmetyków dla skóry trądzikowej. Trzeba wiedzieć, że to nie jest pojedynczy związek, tylko jedna z wielu form witaminy A.
W naturze retinoidy, czyli grupa związków, których rdzeniem jest witamina A i jej metabolity, działają na komórki, wiążąc się z receptorami w jądrze komórkowym. Retinol należy do retinoidów pierwszej generacji, a związki z kolejnych generacji aktywują te same receptory.
Skoro retinol jest pochodną witaminy A, warto pamiętać, że witamina A odpowiada też za widzenie i wspiera układ odpornościowy, a jej niedobór objawia się suchością i łuszczeniem skóry. W kosmetyku liczy się jednak nie dieta, a forma związku i to, jak skóra ją przetwarza.
Sam retinol nie działa od razu po nałożeniu. Enzymy w skórze przekształcają go w kwas retinowy, czyli aktywną formę witaminy A, i dopiero ona wiąże się z receptorami w komórkach. Ta droga jest dłuższa niż w przypadku gotowego kwasu retinowego.
Retinol i retinal to nie to samo, choć nazwy brzmią podobnie. Retinol potrzebuje kilku przemian, jest mniej stabilny i wymaga specjalnych nośników, żeby zachować skuteczność w formule. Dlatego dwa kremy z tym samym napisem na opakowaniu mogą zachowywać się inaczej.
Rozpuszcza się w tłuszczach, więc przenika do głębszych warstw skóry, gdzie stymuluje pracę fibroblastów i poprawia produkcję kolagenu, elastyny oraz glikozaminoglikanów odpowiadających za jędrność i elastyczność. Zmniejsza też aktywność melanocytów, komórek produkujących barwnik skóry.
Jak retinol działa na skórę, skoro nie działa od razu po nałożeniu?
Retinol to pochodna witaminy A, którą producenci kosmetyków dodają do kremów i serum przeciwzmarszczkowych oraz do produktów dla skóry trądzikowej. Sam związek nie działa jednak w chwili nałożenia. Enzymy w skórze przekształcają go najpierw w kwas retinowy, czyli aktywną formę witaminy A, i dopiero ta forma wiąże się z receptorami w komórkach skóry.
Dzięki temu, że retinol rozpuszcza się w tłuszczach, przenika do głębszych warstw skóry. Tam wpływa na pracę fibroblastów, komórek odpowiadających za produkcję kolagenu i elastyny, czyli białek nadających skórze jędrność i elastyczność. Zmniejsza też aktywność melanocytów, komórek produkujących barwnik skóry, dlatego bywa opisywany jako składnik rozjaśniający przebarwienia.
Skutek widać w tempie odnowy naskórka. Z materiałów, do których dotarliśmy, wynika, że regularne stosowanie retinolu może skrócić cykl odnowy komórkowej o około 30 procent. To tłumaczy, dlaczego efekty przychodzą z opóźnieniem: pierwsze zauważalne zmiany pojawiają się dopiero po około 3 miesiącach.
Retinol jest fotowrażliwy, więc producenci zalecają nakładanie go na noc, a w ciągu dnia krem z filtrem o wysokim SPF, czyli wskaźniku ochrony przed promieniowaniem UV. Przyzwyczajanie skóry zaczyna się od stężenia 0,5 procent, 1-3 razy w tygodniu, a docelowo producenci rekomendują stosowanie co drugą noc. Retinol i retinal mogą podrażniać skórę i działać toksycznie na rozwój płodu, dlatego stosowanie retinoidów jest niedozwolone u kobiet w ciąży.
Czy retinol i witamina A to jest to samo?
Witamina A to grupa związków, a retinol jest jednym z nich. Retinol należy do retinoidów, czyli pochodnych witaminy A, i razem z retinalem, kwasem retinowym oraz związkami z kolejnych generacji tworzy rodzinę, której członkowie mimo różnic chemicznych wiążą się z tymi samymi receptorami w komórkach skóry. Witamina A pełni w organizmie kilka funkcji naraz: odpowiada za widzenie, wspiera układ odpornościowy i wpływa na stan skóry oraz błon śluzowych.
W kosmetykach słowo „retinol” bywa używane jako skrót myślowy na całą tę rodzinę, choć to nie to samo. Retinol i retinal brzmią podobnie, ale nie są synonimami. Retinol, żeby zadziałać, musi przejść kilka przemian i trafia do receptorów okrężną drogą, jest też mniej stabilny, dlatego potrzebuje nośników, które utrzymują go w formie. Retinal działa o krok bliżej finału. Dopiero kwas retinowy, aktywna postać witaminy A, wiąże się z receptorami w jądrze komórkowym i wpływa na namnażanie keratynocytów oraz fibroblastów.
Dlatego na etykiecie warto rozróżnić, co dokładnie kupujesz. Jeśli producent pisze „retinol”, obok może stać stężenie, przy którym zaczynasz, a jeśli „retinal”, to inny związek z inną siłą działania. Witamina A w diecie i suplementach to jeszcze inny temat: jej niedobór objawia się zaburzeniami widzenia, słabszą odpornością i suchą skórą, a nadmiar, najczęściej z suplementacji, może dawać bóle głowy i nudności. Kosmetyk z retinolem działa miejscowo i nie zastępuje tego, co jesz. Zanim wpiszesz produkt do rutyny, sprawdź na opakowaniu, czy stoi tam retinol, retinal czy kwas retinowy, i zapisz nazwę obok daty pierwszego użycia.
Od jakiego stężenia retinolu zacząć i jak często go stosować?
Zacznijmy od tego, co dzieje się po nałożeniu kremu z retinolem. Sama pochodna witaminy A nie działa od razu, bo skóra musi najpierw przekształcić ją pod wpływem enzymów w kwas retinowy, czyli aktywną formę witaminy A. Dopiero ta forma wiąże się z receptorami w komórkach skóry i wpływa na ich namnażanie. To tłumaczy, dlaczego pierwsze efekty stosowania retinolu bywają odłożone w czasie.
Dlatego producenci zalecają ostrożne tempo. Podczas przyzwyczajania skóry do retinolu stosuje się go od jednego do dwóch razy w tygodniu, a docelowo co drugą noc. To nie jest składnik do codziennego stosowania. Jeśli zaczniemy zbyt mocno, skóra może odpowiedzieć podrażnieniem, zamiast się przyzwyczaić.
Od jakiego stężenia zacząć? Warto sięgnąć po najniższe dostępne stężenie preparatu, czyli 0,5 procent, i przez pierwsze tygodnie używać go od jednego do trzech razy w tygodniu. Przy retinalu, czyli bliższej formie witaminy A, punkt startowy jest jeszcze niższy i wynosi poniżej 0,1 procent. Retinol i retinal to nie synonimy, mimo że nazwy brzmią podobnie.
Retinol jest mniej stabilny od retinalu i potrzebuje specjalnych nośników, żeby zachować skuteczność. Sam retinol potrzebuje kilku przemian, zanim trafi do receptorów retinoidowych, i dociera do nich okrężną drogą. To między innymi dlatego stężenie na etykiecie nie przekłada się wprost na siłę działania.
Retinol jest fotowrażliwy, więc najlepiej nakładać go na noc. W ciągu dnia sięgnij po krem z wysokim filtrem, czyli z wysokim współczynnikiem ochrony przed promieniowaniem słonecznym, który chroni skórę przed działaniem promieni UV. Bez tej ochrony efekty pracy retinolu mogą zostać zaprzepaszczone.
Zauważalne efekty stosowania retinolu pojawiają się dopiero po około trzech miesiącach. Regularne stosowanie może skrócić cykl odnowy komórkowej skóry o około 30 procent, dzięki czemu skóra szybciej się regeneruje. To proces, który wymaga cierpliwości, a nie pośpiechu.
Na koniec rzecz, o której trzeba pamiętać przed pierwszym użyciem. Retinol i retinal mogą podrażniać skórę oraz działać toksycznie na rozwój płodu, dlatego stosowanie retinoidów jest niedozwolone u kobiet w ciąży. Sprawdź etykietę, zanim włączysz krem z retinolem do swojej rutyny.
Kto nie powinien używać retinolu?
Retinol i retinal mogą podrażniać skórę, a przy tym działają toksycznie na rozwój płodu. Dlatego stosowanie retinoidów, czyli związków opartych na witaminie A, jest niedozwolone u kobiet w ciąży. Jeśli spodziewasz się dziecka albo planujesz ciążę, odstaw kosmetyki z retinolem i zapytaj lekarza, co może je zastąpić w Twojej rutynie.
To nie znaczy, że poza ciążą retinol jest dla każdego. Skóra reaguje różnie, a retinol bywa składnikiem, który na początku podrażnia. Zacznij od najniższego dostępnego stężenia, czyli 0,5 procent. Przez pierwsze tygodnie stosuj kosmetyk z retinolem 1-3 razy w tygodniu, a nie codziennie.
Retinol jest fotowrażliwy, więc najlepiej nakładać go na noc. W ciągu dnia używaj kremu z wysokim filtrem SPF, czyli wskaźnikiem ochrony przed promieniowaniem ultrafioletowym, oznaczanym na opakowaniu jako SPF. Promieniowanie UV to niewidzialne światło słoneczne, które przyspiesza starzenie się skóry. Bez filtra efekty stosowania retinolu mogą być mniejsze.
Jeśli po nałożeniu pojawia się pieczenie, zaczerwienienie albo łuszczenie, przerwij na kilka dni i wróć do rzadszego stosowania. Skóra przyzwyczaja się stopniowo, a nie z dnia na dzień. Zauważalne efekty stosowania retinolu pojawiają się dopiero po około 3 miesiącach, więc pierwsze tygodnie to czas obserwacji, nie oceny.
Przy uporczywych lub niepokojących objawach skóry warto skonsultować się z lekarzem lub dermatologiem. Zanim kupisz krem z retinolem, sprawdź na etykiecie stężenie i zapisz sobie datę rozpoczęcia stosowania. Po dwóch tygodniach wróć do notatki i oceń, czy Twoja skóra toleruje dotychczasową częstotliwość.
Kiedy widać pierwsze efekty stosowania retinolu?
Retinol nie działa od razu po nałożeniu. To pochodna witaminy A, którą enzymy w skórze muszą przekształcić w kwas retinowy, czyli aktywną formę witaminy A. Dopiero ten związek wiąże się z receptorami w komórkach skóry.
Skóra potrzebuje czasu, żeby się do retinolu przyzwyczaić. Producent zaleca zaczynać od stężenia 0,5 procent i stosować kosmetyk 1-3 razy w tygodniu przez pierwsze tygodnie. Później można przejść na aplikację co drugą noc.
Efektów nie zobaczysz po kilku dniach. Zauważalne efekty stosowania retinolu pojawiają się dopiero po około 3 miesiącach, jak podaje Gemini. Wcześniej skóra może przechodzić przez tak zwaną retynizację, czyli okres przyzwyczajania.
Po co ta cała cierpliwość? Stosowanie retinolu może skrócić cykl odnowy komórkowej o około 30 procent, co sprawia, że skóra szybciej się regeneruje. Retinol zmniejsza też aktywność melanocytów, czyli komórek produkujących barwnik skóry, dzięki czemu rozjaśnia przebarwienia.
Jeśli chodzi o zmarszczki, mechanizm jest prostszy, niż się wydaje. Retinol rozpuszcza się w tłuszczach, przenika do głębszych warstw skóry i pobudza produkcję kolagenu oraz elastyny. Miejscowo stosowany retinol poprawia strukturę skóry oraz wspiera produkcję kolagenu, elastyny i fibronektyny.
Zanim sięgniesz po krem z retinolem, sprawdź na etykiecie stężenie i zapisz datę pierwszego użycia, żeby po trzech miesiącach wrócić do notatki i ocenić, czy coś się zmieniło.
