Co to są ceramidy i gdzie się znajdują w skórze?
Ceramidy to lipidy, czyli substancje tłuszczowe, które naturalnie występują w skórze. Budują warstwę rogową naskórka, czyli tę najbardziej zewnętrzną część skóry, i wchodzą w skład cementu międzykomórkowego. To spoiwo wypełnia przestrzeń między komórkami i scala je w szczelną strukturę.
Sama nazwa pochodzi od łacińskich słów cera, czyli wosk, oraz amid, czyli grupa chemiczna występująca w tym związku. Każda cząsteczka ceramidu zbudowana jest ze sfingozyny połączonej wiązaniem amidowym z kwasem tłuszczowym. Taka budowa pozwala im tworzyć uporządkowane warstwy w przestrzeni międzykomórkowej warstwy rogowej.
W warstwie rogowej naskórka człowieka występuje dziewięć podklas ceramidów oznaczanych cyframi od 1 do 9, które różnią się strukturą i polarnością. W kosmetykach najczęściej stosuje się trzy z nich, najbardziej zbliżone budową do naturalnie występujących w skórze: ceramid 1, ceramid 3 i ceramid 6-II. Na etykiecie rozpoznasz je po charakterystycznych oznaczeniach literowych opisujących budowę cząsteczki.
Ceramidy stanowią najważniejszą i najliczniejszą grupę lipidów w cemencie międzykomórkowym warstwy rogowej. Odpowiadają za znaczną część lipidów tej warstwy, co daje im centralną rolę w stabilności bariery skórnej.
Ich zadaniem jest zatrzymywanie wody w naskórku oraz dbanie o jego spoistość, elastyczność i szczelność. Ograniczają przeznaskórkową utratę wody i tworzą barierę utrudniającą przenikanie substancji drażniących, alergenów i mikroorganizmów. Zwiększają też odporność skóry na wiatr, mróz i zanieczyszczenia powietrza.
Jak ceramidy chronią skórę twarzy przed utratą wody?
Ceramidy to lipidy, czyli tłuszcze, które skóra wytwarza sama. W warstwie rogowej naskórka, tej najbardziej zewnętrznej, razem z cholesterolem i wolnymi kwasami tłuszczowymi tworzą cement międzykomórkowy. Wyobraź sobie ceglany mur: komórki to cegły, a ceramidy to zaprawa, która wypełnia szczeliny i nie pozwala, żeby coś przeciekło. Wg CeraVe ceramidy stanowią dużą część tego cementu i odpowiadają za utrzymanie nawilżenia oraz ochronę przed czynnikami zewnętrznymi.
Na czym polega ochrona przed utratą wody? Woda stale ucieka ze skóry w stronę suchszego powietrza, a sprawna bariera lipidowa ogranicza ten proces. Jak podaje CeraVe, ceramidy ograniczają przeznaskórkową utratę wody, czyli parowanie wody przez naskórek, i chronią skórę przed mikroorganizmami oraz zanieczyszczeniami. Gdy ceramidów brakuje, bariera staje się nieszczelna. Wtedy pojawia się suchość, uczucie ściągnięcia i utrata elastyczności. Wg CeraVe poziom ceramidów spada z wiekiem, a także pod wpływem stresu i promieniowania UV, czyli światła słonecznego.
Kosmetyki z ceramidami działają biomimetycznie, czyli naśladują to, co skóra robi naturalnie. Jak opisuje BasicLab, ceramidy w formułach uzupełniają ubytki warstwy lipidowej i wspierają jej funkcje. Wg Repozytorium UJ regularne stosowanie preparatów z ceramidami może chronić naskórek przed wysychaniem i niekorzystnym działaniem czynników zewnętrznych. Nie znaczy to, że sam krem naprawi wszystko. Bariera odbudowuje się stopniowo, a efekt zależy od całej formuły.
Sprawdź na etykiecie, czy obok ceramidów stoją składniki nawilżające i takie, które ograniczają parowanie wody, na przykład kwas hialuronowy czy niacynamid. Wg BasicLab ceramidy można łączyć z kwasem hialuronowym, retinolem, niacynamidem, kwasami i antyoksydantami, bo wzmacniają ich działanie i zmniejszają ryzyko podrażnień. Jeśli skóra jest bardzo sucha albo reaguje podrażnieniami, a zmiana kosmetyków nie pomaga, warto skonsultować się z lekarzem lub dermatologiem.
Co się dzieje, gdy skórze brakuje ceramidów?
Ceramidy to lipidy, czyli tłuszcze, które skóra wytwarza sama. W naskórku, a konkretniej w jego najbardziej zewnętrznej warstwie rogowej, razem z cholesterolem i wolnymi kwasami tłuszczowymi tworzą tak zwany cement międzykomórkowy. Wypełnia on przestrzenie między komórkami i uszczelnia je, dlatego ceramidy bywają nazywane cementem międzykomórkowym.
Ten cement to nasza bariera hydrolipidowa. Ogranicza ucieczkę wody z naskórka i utrudnia wnikanie czynników z zewnątrz, między innymi mikroorganizmów i zanieczyszczeń. Skóra z dobrze zbudowaną barierą rzadziej reaguje ściągnięciem, szorstkością i podrażnieniami.
Gdy ceramidów ubywa, cement robi się rzadszy i przepuszcza więcej wody. Pojawia się suchość, uczucie ściągnięcia i spadek elastyczności. Niedobór bywa też opisywany jako jeden z powodów łuszczenia, świądu i szybszego starzenia się skóry.
Poziom ceramidów spada z wiekiem, a szczególnie wyraźnie w okresie menopauzy. Do tego dochodzą stres i promieniowanie UV, czyli niewidzialne dla oka promieniowanie słoneczne. Wszystkie te czynniki osłabiają naturalną produkcję lipidów w skórze.
Skóra z ubytkami w cemencie międzykomórkowym częściej się przesusza i reaguje na czynniki zewnętrzne, takie jak wiatr, mróz czy detergenty. Wtedy krem z ceramidami działa biomimetycznie: dostarcza lipidy zbliżone do tych, które skóra już zna, i uzupełnia ubytki warstwy lipidowej.
Warto wiedzieć, że ceramidy nie działają w pojedynkę. W formule łączy się je z kwasem hialuronowym, niacynamidem, retinolem, kwasami i antyoksydantami, bo przy takich połączeniach ryzyko podrażnień zwykle maleje. Sprawdź na etykiecie, czy obok ceramidów stoi składnik nawilżający i taki, który ogranicza parowanie wody.
Jak rozpoznać ceramidy na etykiecie kosmetyku?
Zacznijmy od tego, co widzisz na opakowaniu. Ceramidy to tłuszcze, które w skórze tworzą razem z cholesterolem i wolnymi kwasami tłuszczowymi tak zwany cement międzykomórkowy, czyli spoiwo wypełniające przestrzeń między komórkami naskórka. Ten cement odpowiada za szczelność bariery hydrolipidowej, ogranicza ucieczkę wody i utrudnia wniknięcie substancjom drażniącym.
Na etykiecie szukaj nazwy „ceramide” z dopiskiem, na przykład NP, AP albo EOP. Te trzy oznaczenia to ceramidy najbardziej zbliżone budową do tych, które naturalnie występują w skórze, więc w kosmetykach pojawiają się najczęściej. Skrót po nazwie opisuje budowę cząsteczki, nie jej siłę działania, dlatego nie traktujmy go jak stopnia jakości.
Sam ceramid to jednak za mało. W formule zwykle towarzyszą mu składniki, które zatrzymują wodę, oraz takie, które ją wiążą. Jeśli obok ceramidów stoją kwasy tłuszczowe i cholesterol, mamy do czynienia z próbą odtworzenia naturalnego cementu, a nie z pojedynczym dodatkiem. Ceramidy łączą się też dobrze z kwasem hialuronowym i niacynamidem, bo jeden nawilża, a drugi wspiera barierę.
Przy zakupie sprawdź, czy ceramidy stoją wysoko na liście składników, i czy obok nich jest składnik nawilżający. Zapisz sobie nazwę produktu i datę rozpoczęcia, żeby po czasie ocenić, czy cera sucha reaguje na zmianę. Przy uporczywej suchości lub podrażnieniach skonsultuj się z lekarzem.
Z czym łączyć ceramidy w pielęgnacji twarzy?
Ceramidy w kremie czy serum zwykle występują w towarzystwie innych składników i to od całej formuły zależy, jak produkt zachowa się na Twojej skórze. Warto więc wiedzieć, co można z nimi łączyć, a na co zwrócić uwagę przy wyborze.
Ceramidy dobrze znoszą sąsiedztwo kwasu hialuronowego, retinolu, niacynamidu, kwasów i antyoksydantów. Wzmacniają działanie tych składników i zmniejszają ryzyko podrażnień, dlatego często trafiają do kosmetyków dermatologicznych dla cery suchej i wrażliwej.
Ceramidy w kosmetykach działają biomimetycznie, czyli naśladują substancje naturalnie obecne w skórze i uzupełniają ubytki warstwy lipidowej. W warstwie rogowej naskórka człowieka występuje dziewięć podklas ceramidów oznaczanych cyframi od 1 do 9, które różnią się strukturą i polarnością. W kosmetykach najczęściej stosuje się trzy z nich, najbardziej zbliżone budową do naturalnych.
Na etykiecie rozpoznasz je po charakterystycznych oznaczeniach literowych opisujących budowę cząsteczki. To oznaczenia konkretnych podklas, a nie skróty od nazw marketingowych, więc jeśli producent je wymienia, warto sprawdzić, czy obok stoi składnik nawilżający i taki, który ogranicza parowanie wody.
Zacznij od jednego produktu z ceramidami i wprowadzaj go zgodnie z instrukcją na opakowaniu. Jeśli po kilku dniach skóra reaguje ściągnięciem lub pieczeniem, odstaw kosmetyk i wróć do niego później, obserwując, czy objawy się powtarzają.
Czy ceramidy można stosować codziennie i na noc?
Ceramidy to lipidy, czyli substancje tłuszczowe, które naturalnie występują w skórze i tworzą barierę hydrolipidową. Ta bariera utrzymuje nawilżenie i chroni przed czynnikami zewnętrznymi. W kosmetykach ceramidy działają biomimetycznie, czyli naśladują to, co już jest w skórze, i uzupełniają ubytki warstwy lipidowej. Nic w tym działaniu nie zależy od pory dnia, więc codzienne stosowanie, rano i wieczorem, nie jest niczym nadzwyczajnym.
Więcej zależy od tego, z czym ceramidy łączysz. W kosmetykach najczęściej spotkasz trzy ceramidy najbardziej zbliżone budową do tych w skórze, rozpoznawalne na etykiecie po charakterystycznych oznaczeniach literowych. Można je łączyć z kwasem hialuronowym, retinolem, niacynamidem, kwasami i antyoksydantami, bo wzmacniają ich działanie i zmniejszają ryzyko podrażnień. Jeśli więc wieczorem używasz serum z kwasem, krem z ceramidami na wierzch jest zwykle dobrym wyborem. Przy retinolu, który u części osób podrażnia skórę, ceramidy bywają tym składnikiem, który łagodzi ten efekt.
Kolejność ma znaczenie. Najpierw lżejsze serum, potem krem z ceramidami, który domyka pielęgnację. Rano wystarczy krem, wieczorem możesz dołożyć serum. Częstotliwość i sposób stosowania podaje producent na opakowaniu, więc trzymaj się jego instrukcji. Jeśli po nowym kosmetyku pojawią się uporczywe podrażnienia, odstaw go i skonsultuj się z dermatologiem.
Zanim kupisz krem z ceramidami, sprawdź na etykiecie, czy obok nich stoi składnik nawilżający i taki, który ogranicza parowanie wody. Zapisz sobie nazwę produktu i datę rozpoczęcia, żeby po czasie ocenić, czy Twoja skóra reaguje dobrze.
